Mineral nedir?

Belirli kimyevi bileşime sahip, tabii olarak meydana gelmiş homojen (tek görünümlü) katı madde. Mineral bakır, altın, gümüş, platin ve elmas gibi element halinde veya sodyum klorür, kalsiyum karbonat gibi bileşik halinde de bulunabilir. Mineraller yalnız yer kabuğunda değil, fezadaki diğer gezegenlerde de bulunurmineral

İnsan tarafından laboratuvarlarda elde edilen bileşikler, tabii olarak meydana gelen bileşikle aynı olsa dahi mineral sayılmaz. Mesela kaya tuzu bir sodyum klorür olup, mineraldir. Fakat insanın sodyum ve klordan laboratuvarda elde ettiği sun’i sodyum klorür mineral değildir. Tabii olarak meydana gelen katılar, yani mineraller, anorganik olarak meydana gelmişlerdir. Petrol, asfalt, kömür ve volkanik camlar, mineral olarak tarif edilemezler. Bu maddeler karmaşık yapıya sahiptirler ve organik yapıdadırlar. Mineraller gazdan, erimiş kayalardan veya çözeltilerden meydana gelebilir.

Her mineralin kristal yapısı, kendine has olup, sabittir. Minerallerin kristal yapılarını inceleyen ilme mineroloji denir. Mineroloji, on sekizinci yüzyıl ile on dokuzuncu yüzyılın ilk başlarında gelişmiştir. 1830 senesinde 32 sınıf kristal tespit edilmişti. Atom teorisinin gelişmesiyle kristallerin dışarıdan gözüken muntazam yapılarının esasen kristali meydana getiren atomların kristal içindeki dizilişiyle ilgili olduğu anlaşılmıştır. Bunu Alman bilim adamı Max Von Laue, x ışınları yardımıyle 1912’de ispat etmiştir. Her kristalin X ışınını kırma biçimi değişiktir.

Mineraller basit veya karmaşık formüllerle ifade edilirler. Tabiatta serbestçe bulunan altın minerali yalnız Au formülüyle ifade edildiği halde, kuartz SiO 2 magnezit MgCO 3 , barit BaSO 4 , lawsonit CaAl 2 Si 2 O 7 (OH) 2 .2H 2 O formülleriyle ifade edilir. Minerallere verilen isimler daima -it son ekiyle biter, kelimenin diğer kısmı kristalin rengi, şekli, yoğunluğuyla ilgili bilgiyi verir. Mesela albit mineralinde albus Latince beyaz manasına gelir. Albit minerali beyaz renklidir. Barit Latince de ağır manasına gelen barys kelimesinden türetilmiştir.

Minerallerin bileşimleri kimyasal analizlerle, yapıları ise X ışını analizleriyle anlaşılır. Tecrübeli mineralojistler mineral kristallerine bakarak bunun hangi mineral olduğunu anlayabilirler. Bugüne kadar tespit edilebilen mineral sayısı yaklaşık 2000 adettir. Mineralleri tanımak için kristal biçimi, kristallerin kırılış yönleri mühimdir. Mesela mika bir yönde rahatça kırılıp levhalara ayrılabildiği halde, diğer yönde kırılmaz. Halbuki kuartz belirli bir yönde kırılamaz. Mineralleri tanımanın bir yolu da her kristale ait rengi tanımaktır. Mesela bakır bileşimli mineraller yeşil ve mavi renklidir. Manganez silikat mineralleri pembe renklidir.

Minerallerin ışığı yansıtma özelliği de tanınmasında mühimdir. Havanın ışığı kırma indisi (indeksi) 1’dir. Mesela buzun, 1,310; kuartzın 1,55; elmasın 2,419’dur. Kırılma indisi (indeksi) büyüdükçe parlaklık artar. Parlaklık kristalin gösterişini arttırır.

Minerallerin tanınmasında bir özellik de sertliktir. Mineralojide minerallerin sertlik dereceleri tarif edilmiştir. talk 1, kalsit 3, kuartz 7, elmas 10 sertlik derecelerine sahiptir. 2 sertlikteki minerale tırnak izi çıkabildiği halde, 3 sertlikteki mineral ancak çakı ile çizilebilir. 5 sertlikteki mineralin çizilmesi zordur. Mineraller ya maden işletmelerinde maden elde etmekte veya mineralin bulunuş şekliyle endüstride

kullanılır. Mesela, kalkopritten (CuFeS 2 ) bakır; hematitten (Fe 2 O 3 ) demir; zirkondan (Zr Si O 4 )

zirkonyum elde edilir. Kristal olarak elde edilen minerallerden elmas, endüstride kesme işlerinde; kalsit, kireçtaşı olarak çimento yapımında; balçık, seramik ve çinicilikte; apatit (kalsiyum fosfat) gübre ve sülfürik asit üretiminde kullanılır.

Sözlükte "mineral" ne demek?

1. Normal sıcaklıkta doğada katı durumda birtakım maddelerle karışık ya da bileşik olarak bulunan ya da kimyasal yollarla elde edilen inorganik madde.
2. İçinde inorganik maddeler bulunan.

Mineral kelimesinin ingilizcesi

n. natural substance belonging to a group of inorganic (often crystalline) compounds which are found in the earth, that which is not animal or vegetable
adj. of or pertaining to minerals, consisting of minerals
n. mineral, natural substance belonging to a group of inorganic
Köken: Fransızca

--Reklam--